لنزهاي نرم تماسي به دو روش تهيه مي شوند :

1.تراش دادن  2. قالب گيري

در روش تراش دادن، ماده اوليه جامد پلاستيكي كه به صورت استوانه اي مي باشد بوسيله دستگاه هاي خاصي در قسمت جلويي و خلفي تراش داده شده و سپس صيقلي گشته و با روش هاي مخصوصي پوليش داده مي شود. لنزها در اين روش هر كدام به صورت دستي و با هزينه بالايي (بين 8 تا 10 دلار) تهيه مي گردند. اين نوع توليد بسيار زمانبر بوده و هزينه هاي بالايي براي توليد كنندگان در بر خواهد داشت و اكثرا از اين متد براي ساختن لنزهاي سالانه استفاده مي گردد. شايان ذكر است تهيه لنزهاي رنگي هزينه بيشتري نسبت به لنزهاي سالانه بي رنگ در بر خواهد داشت. اكثر كمپاني هاي معروف لنزهاي سالانه خود را هم به دليل هزينه بالا و هم مسائل بهداشتي (جذب رسوبات بيشتر و اكسيژن رساني كمتر) از رده توليد خارج نموده اند.

براي قالب گيري بيش از 10 نوع روش توليد وجود دارد. كه هر كدام از اين روش ها مدل هاي متنوعي از لنز را توليد مي كنند كه اصولا شامل لنزهاي كوتاه مدت در انواع يك روزه‏، يك هفته اي، دو هفته اي، يك ماهه، سه ماهه مي باشند. در اين متد ماده اوليه لنزها در قالب هاي آماده ريخته شده و با پرس كردن آنها با دستگاه هاي بسيار دقيق به صورت انبوه توليد مي گردد. اين روش هزينه كمتري داشته و هر عدد لنز بسته به نوع توليد هزينه اي بين 2 تا 5 دلار براي توليد كنندگان خواهد داشت. 

در اين بين تهيه لنزهاي سيليكون هايدروژل كه هم از مواد گران تر ساخته مي شوند و هم با تكنولوژي  هاي بالاتري توليد مي گردند هزينه بيشتري نسبت به بقيه لنزها خواهد داشت.

متاسفانه بعضي از شركت هاي وارد كننده به دليل سود دهي بيشتر، از كارخانه هاي سازنده (كه عمدتا چيني، هندي و كارخانه هاي در جه 3 كره اي مي باشند) درخواست مي كنند كه  لنزهايي را كه با روش قالب گيري و با هزينه  پايين تر توليد مي شود، در ويال هاي سالانه بسته بندي كرده و براي آنها ارسال نمايند و متاسفانه اقدام به عرضه آنها در بازار ايران مي كنند. قيمت يك جفت لنز سالانه در اين سيستم با يك جفت لنز فصلي برابري مي كند كه اين نكته مي تواند دليل خوبي براي اثبات اين موضوع باشد. اين لنزها فقط به خاطر حضور در ويال شيشه اي كه با نام لنزهاي سالانه از آن در كشور ياد  مي شود، تاثير ذهني زيادي  به روي عرضه كننده و مصرف كننده  دارد. اين لنزها عملا كارايي بيشتر از 3 يا 4 ماه را براي كسي كه به صورت ممتد از لنز استفاده مي كند، دارا نخواهد بود. اين مساله باعث مي شود كه استفاده كننده از لنز بعد از يك دوره استفاده از اين گونه لنزها مصرف كنتاكت لنز را كنار گذاشته و ديگران را هم از استفاده از هر گونه لنز نرم تماسي منع نمايد.

در قانون بازاريابي و فروش لنز نرم گفته مي شود هر مصرف كننده اي كه از لنز مناسب استفاده نمايد ضمن استفاده مجدد از همان لنز خوب، حداقل 3 نفر از اطرافيان خود را تشويق به استفاده از لنز (به خصوص  همان برند مصرفي) مي نمايد. اما فردي كه از لنز نامناسب استفاده كند نه تنها ديگر تمايلي به استفاده از لنز نخواهد داشت بلكه حداقل 5 نفر را از استفاده از لنز منع مي نمايد.

با در نظر گرفتن مسائل فوق بهترين راه براي حفظ و افزايش مصرف كنندگان لنز نرم تماسي، استفاده از لنزهاي كوتاه مدت به خصوص انواع سيليكون هايدروژل و آموزش صحيح و توضيح كافي به آنها است كه مشوق خوبي برايشان مي باشد. به ياد داشته باشيم كه اين لنزها كمي گران تر مي باشند ولي مزاياي استفاده از آنها بيشمار بوده و انتخاب حق مصرف كنندگاني است كه چشمانشان قيمت ندارد ....

قطر دهانه لنزهاي نرم تماسي توانايي انطباق با شكل و فرم قرنيه چشم را دارد كه بزرگترين مزيت در ميزان تبادل لايه اشكي مي باشد زيرا قطر دهانه بزرگتر‏، تبادل مواد مغذي لايه اشكي سطح چشم را كاهش مي يابد. كاهش تبادل لایه اشكي به زير لنز مي تواند باعث افزايش عفونت و التهاب چشم گردد. از طرف ديگر تبادل مناسب لايه اشكي باعث اطمينان از عدم ايجاد حالت ریزش لایه های سلولی و مرگ سلول هاي قرنيه و حفظ خصوصیات لايه اشكي، به عنوان يك عامل چند كاره خواهد گرديد. بنابر اين شرايط حياتي براي بافت سلولي زير لنز محيا گشته ‏، رسوبات و پسماندهاي سلول هاي اپيتليال و عوامل باكتريايي حركت كرده و جابجا مي گردد و لايه اشكي ديگری جايگزين آن گشته و فرآيند سوخت و ساز سلولي را ادامه مي دهند. در غير اين صورت اين مواد زير لنز انباشته خواهند گشت.

 بنابراين توجه بيشتري بايد به شكل هندسي و طراحي لبه لنزهاي نرم تماسي كرد. زيرا منطقه لبه لنز نقش مهمي در قطع کردن مسير جريان اشكي به زير لنز ايفا مي كند. تغيير در فرم  لبه لنز  روي ملتحمه و قرنيه  و حركت پلك، روي لبه لنز و خود لنز تاثير مي گذارد. لبه لنز اهميت قابل توجهي به روي تطابق بينايي و راحتي استفاده از لنز به روي چشم مصرف كننده  دارد.

 شكل لبه  لنز صيقلي، مخروطي و خوب گرد شده با فشردگي مشخص در سطح پشتي لنز، از لحاظ تئوري ايده آل ترين نوع طراحي محسوب مي گردد. اما چطور مي توان اين كار را در مورد لنزهاي نرم تماسي انجام داد؟ اين سئوال پايان نامه تعدادي از دانشجويان دكترای سالهاي اخير بود كه مزيت اين كار چيست؟ هدف اين بود كه ديدگاهي براي شكل هاي  لبه لنز به دست بيايد كه آنها را طبقه بندي كرده و آزمايش كنند كه رايج ترين شكل لبه كه مزايا و خصوصيات استفاده مناسب از لنز را داراست كدام مي باشد.

روش

27 سيستم مختلف طراحي لنز از لنزهاي روزانه‏ ، هفتگي ‏و ماهانه از 10 كارخانه براي طبقه بندي مورد آزمايش قرار گرفت كه هر كدام روش هاي خاص برش لبه را به كار مي بردند. هر لنز را به چهار قسمت كروي تقسيم نموده و يك چهارم انتهايي را جهت بررسي شكل و سنجش کارایی آن جدا كردند. تا آن زمان هيچ مشخصه اي براي شكل لبه لنز تعيين نگرديده بود. طراحي هاي كارخانه هاي سازنده مبني بر آزمايش و بازخورد نتايج آن بود. نتايج حاصله از تنوع شكل هاي  يافته شده، بسيار تعجب بر انگيز بود.

به وضوح مشخص گرديد كه كارخانه هايي كه لنزهاي كوتاه مدت يك روزه و يك هفته اي را مي ساختند از روش هاي قالب گيري كه پيچيدگي كمتري در توليد داشتند استفاده مي كردند.  لبه اين لنزها از يك سمت برش خورده  و صيقل داده شده است. در لنزهاي ماهانه، دو طرف لبه، فرم داده و صيقلي گشته كه يك طرف كمي گرد گرديده است. اين سنجش بوسيله لوفستروم و نوش انجام گرفت كه در بين لنزهاي هايدروژل و سيليكون هايدروژل نتايجي كاملا مشابه داشت. در راستاي اين تحقيقات و مقايسه مستقيم استفاده از لنز، چهار نوع طبقه بندي صورت گرفت. در اين ارزيابي اين عوامل مورد نظر قرار گرفتند: خواص يكسان مواد سازنده، شكل و فرم لنز كه روي ثبات منطقه قرار گرفتن لنز تاثير  مي گذارد (مستقل از نمره و انحناي مبناي لنزBC )‏، شكل پذيري مجدد لنز در هنگام استفاده. تحقيقات به روي لنزهاي موجود در بازار انجام گرفت. اين بررسي به روي سطح لنز و به روي يك سري لنز كه از لحاظ هندسي و اپتيكي و ضخامت شرايط مشابه داشتند مستقل از نمره و انحناي مبناء انجام گرفت.

تعدادي از اين لنزهاي مشخص به صورت تصادفي روی19  مصرف كننده (63% زن ، 37% مرد و با ميانگين سني 20 تا 30 سال) به روي هر دو چشم، مقايسه راحتي و ديد چشم راست و چپ‏، هنگام  پلك زدن‏ و ميزان ديد آنها  آزمايش  گرديده  و  سئوالات تخصصي از آنها به عمل آمد. براي هر چشم 4 نوع طراحي لبه لنز تقسيم گرديد. پيش نياز انتخاب فاكتورهاي تست اين لنزها، قرار گرفتن مناسب لنز  در چشم و قياس بين چشم افراد مختلف بود.

ارزيابي موضوع

در قرار گرفتن مناسب لنز در چشم موضوعاتي مانند حركت لنز در چشم، ميدان بينايي، قرار گرفتن در قسمت مركزي چشم و توانايي نگهداري رطوبت مورد ارزيابي قرار گرفت. ميزان جذب آب لنز در هر دوره مصرف لنزهاي تماسي در چشم تغيير مي كند. اين سنجش بعد از 10 دقيقه‏، 30 دقيقه و بعد از 6 ساعت مورد قياس قرار گرفت. در يك تحقيق تخصصي، تاثير لبه لنز روي ايجاد لكه و تورم به روي انحنای ملتحمه بر اساس موقعيت (4/1) و ميزان سختي، مورد ارزيابي قرار گرفت. ارتباط مستقيم بين لبه لنز و تورم ملتحمه وجود داشت. فشار لنز، فشار پلك، چسبندگي و فشار منفي به خصوص روي قسمتي از ملتحمه كه قسمت نازك لبه لنز قرار دارد تاثير مي گذارد. اين فشارها در محل اتصال  لنز با چشم، در زمان حركت لنز مي تواند باعث فشار مكانيكي و قرمزي چشم گردد براي مثال باعث افزايش عروق خوني در ملتحمه مي شود. بعلاوه اين موارد،  در زمان استفاده از لنز، ميزان تبخير آب لنز در لنزهاي آب دوست، كمتر يا بيشتر مي گردد.

ميزان انحناي لنز باعث تغيير در ميزان جذب آب لنز مي گردد. اين موارد باعث تنگتر شدن و فرو رفتن لنز داخل ملتحمه و در نتيجه قرمزي چشم و نهايتا افزايش حجم خون خارج شده از عروق و ايجاد لك و ورم ملتحمه مي گردد.

لكه ها بسيار كم رنگ ولي كاملا مشخص هستند. اثر لبه هاي لنز به وضوح با تست فلورسين از روي خال هايي كه به روي قوس ملتحمه مي سازند (رنگ مي پذيرند) قابل مشاهده هستند. ميزان آشكار بودن اين منطقه با حركت لنز متغيير مي باشد. اين فشار بوسيله پلك زدن و فشار مكانيكي ايجاد شده، بصورت باند پهناوري به اطراف ليمبوس نيرو و فشار وارد مي كند. اگر لنز بي حركت باشد، فررفتگي هاي دندانه مانندي در بافت ملتحمه ايجاد مي گردد. در پرسشنامه اي كه از افراد مختلف به عمل آمد، ميزان تطابق و سازش پذيري لنز، راحتي و ميزان حساسيت در چشم راست و چپ  مورد ارزيابي قرار گرفت.

حركت

در يك مقايسه در ميزان حركت بين لنزهايي كه 4 شكل لبه متفاوت دارند‏ ، به وضوح لنزهايي كه لبه هاي گرد و يا تراش دو طرفه  دارند نمره اي بين 0 تا 1 دريافت كردند. از طرف ديگر، لبه يك طرفه (نوك تيز)  نمره اي بين 0 تا 1- دريافت كرد يعني فيت اين لنزها سفت تر و محكم تر خواهد بود. همانطور كه پيش بيني مي شد صرف نظر از شكل لبه لنز، حركت لنزها در طول زمان كاهش پيدا مي كند. اثر لبه لنز به روي هر چهار قسمت (1/4) چشم بوده ولي هيچ نشانه متفاوت موضعي در معاينات ديده نمي شود. اين مساله با زمان ارتباط دارد. در استفاده طولاني مدت تر اين فشار عميق تر خواهد بود. در لبه هاي تيز يا چاقويي (يك طرفه) اين فشار به روي ملتحمه عميق تر خواهد بود. تاثيرات باليني در مناطق 3 و 4 بيشتر مشهود است. ميزان فشار لبه چاقويي در قياس با فرم هاي ديگر لبه، دو برابر بيشتر است. در لبه هاي  دو طرفه و گرد اين ميزان بين بي اثر (0) و تا كم اثر (1) مي باشد.

در تحقيقي ديگر، قرار گرفتن لنز در مركز و توانايي نگهداري رطوبت لنز مورد ارزيابي قرار گرفت كه هيچ تفاوت خاصي بين 4 شكل لبه لنز نشان داده نشد. و شكل لنز هيچ تاثير خاصي به روي اين موارد نمي گذارد. آزمايش خارج از چشم (قرنيه و ملتحمه) هم تفاوتي بين اين 4 شكل نشان نمي دهد. فقط در مورد طراحي لبه يك طرفه (چاقويي) ‏ ميزان لكه هاي قسمت داخلي ملتحمه بصورت آشكار تري افزايش    مي يابند كه ظاهرا با نوع طراحي لبه اين لنزها مرتبط مي باشد.

ارزيابي راحتي

به سختي مي توان گفت هر تفاوتي در يك مقياس رتبه بندي مناسب بدون توجه به زمان ارزيابي، قابل توجه است، زيرا همه مقادير در محدوده اي بين : خوب و تا حدودي قابل توجه (75)، عالي ، و غير قابل توجه (100) قرار دارند. امتياز لبه گرد در ابتداي مصرف به ميزان ناچيزي راحتي كمتري در قياس با راحتي لبه لنز هاي ديگر دارد . اما در نهايت و بعد از گذشت 30 دقيقه و تطابق با لنز هيچ تفاوت مشهودي بين آنها ديده نمي شود.

اما در ارزيابي زمان استفاده از لنز، شكل گرد لبه، راحتي كمتري دارد و طراحي يك طرفه (نوك تيز) راحتي بيشتري لحاظ شده است.

نتيجه

لبه لنزهاي تجاري موجود را بر اساس سيستم و خصوصيات آنها بر اساس طراحي و ماده سازنده به 4 گروه مي توان تقسيم كرد. شكل لبه لنز روي نوع فيت كردن، انطباق فيزيولوژي با بافت قرنيه و ميزان راحتي چشم تاثير گذار است. سفتي ماده سازنده لنز بسيار مهم است. سفتي هميشه به سختي ماده سازنده و حالت خم شدن و كشساني لنز ربط دارد. سفتي بالاتر لنز‏، ميزان سختي آنرا بالا مي برد. لنزهاي سيليكون هايدروژل ذاتا از سفتي بالاتري نسبت به لنزهاي هايدروژل برخوردارند. نتيجه 10 موضوع ارزيابي در اين آزمايش نشان مي دهد كه لبه هايي كه شكل دو طرفه و گرد دارند، بهترين فيت و خصوصيات پوششي را دارند و بنابر اين لنزهايي كه ماده سازنده آنها سفتي نسبتا بالاتري دارند، ترجيح داده مي شوند. اما لنزهاي كه طراحي لبه يك طرفه (نوك تيز) دارند، در قوس لبه و قسمت پشتي سطح  لنز، حركت كمتري داشته و بعد از يك دوره استفاده به روي بافت ملتحمه تاثير مي گذارد. (CLICS) سختي بيشتر لنز (تركيبي از سفتي بالا و ضخامت لنز) يكي از مهمترين موارد كيفي در شكل لبه است. سيستم تراش لبه لنزهاي منحصر به فرد، عموما شكل گرد دارد.